Tesbih Anatomisi ve Torna Mühendisliği: Milimetrik Kusursuzluğun Peşinde

Bir tesbihin sadece malzemesi değil, o malzemenin nasıl işlendiği de onun “sanat eseri” olup olmadığını belirler. Bu bölümde, bir tesbihin anatomisini oluşturan parçaları, torna tekniklerini ve bir ustayı “ekol” yapan ince işçilik sırlarını bir mühendis titizliğiyle inceleyeceğiz.

Habbe (Tane) Geometrisi ve Kalibre Hassasiyeti

Tesbihi oluşturan 33 veya 99 tanenin her birine habbe denir. Habbe yapımında en kritik konu “kalibre” yani ölçü birliğidir. Örneğin, 10×10 mm ölçüsünde bir tesbih yapılıyorsa, 33 tanenin her birinin çapı ve boyu kumpasla ölçüldüğünde 10.00 mm gelmelidir. 0.1 mm’lik bir hata bile çekim sırasında ipin dengesini bozar ve görsel bir kusur yaratır.

• Habbe Formları: Beyzi (yumurta), kapsül (silindir), yuvarlak ve fıçı kesim gibi formlar vardır. Her formun çekim dinamiği farklıdır. Beyzi kesim, parmaklar arasından akışkanlığı en yüksek olan formdur.
• Havşa (Delik) Temizliği: Habbelerin ortasından geçen ip deliklerinin (havşa) her iki ucu da havşa iğnesiyle genişletilmelidir. Bu, ipin keskin kenarlara sürtünüp kopmasını engeller ve tesbihin “yolunda” kaymasını sağlar.

İmame ve Hitame: Tesbihin Mühendislik Harikası

İmame, tesbihin en zorlu kısmıdır. Uzunluğu genellikle 3 veya 5 habbe boyunda olmalıdır. İmamenin içinden geçen deliklerin (Y deliği sistemi) hatasız delinmesi gerekir. Eğer delikler tam merkezde buluşmazsa, tesbihin düğümü imame içine gizlenemez ve denge bozulur.

• Sistemli Kamçı: Modern koleksiyonculukta püskül yerine “sistem” tercih edilir. Sistem; fren, ara duraklar ve yedek habbelerden oluşur. Bu parçaların her birinin ana gövdeyle aynı torna karakteristiğine sahip olması, ustanın maharetini gösterir.

Çekim Akustiği ve Ergonomi

Kaliteli bir tesbih, çekilirken belirli bir frekansta ses çıkarmalıdır. Sert taşların birbirine çarpma sesi “çıtırtı” şeklinde, kuka ve ağaç grubunun sesi “tok bir tıkırtı”, kehribarın sesi ise “yumuşak bir hışırtı” şeklindedir. Usta, bu sesi yakalamak için taneler arasındaki boşluğu (yol payını) ipek ipin esneme payına göre ayarlar.

Ustalıkla tornalanmış, imamesinden habbesine kadar her detayı milimetrik bir hassasiyetle işlenmiş koleksiyonluk tesbihler için www.multihediyelik.com üzerindeki “Usta İşçilikli Tesbihler” kategorisi, beklentilerinizi karşılayacak en doğru adrestir.